Uwał "Koziniec" i zespół jeziorek krasowych w Kusiętach

Uwał to niezwykle rzadko spotykana forma terenu. Z definicji są to duże zagłębienia, najcześciej bezodpływowe, będące efektem połączenia kilku sąsiadujących ze sobą lejów krasowych. Połączenie to następuje w wyniku stopniowego niszczenia (cofania i spłaszczania) stoków lejów krasowych.

Opisywane tutaj zjawisko krasowe prócz Ponidzia i Wyżyny Lubelskiej można zaobserwować w nieodległej od Częstochowy miejscowości Kusięta. Około 0,5 km na północ od tutejszej stacji kolejowej, pośród łąk istnieje z pozoru nieciekawa, wąska na 20-50 m i długa do 300 m strefa wielopoziomowych zapadlisk, dochodzących do 10m głębokości. Całość składa się z dziesięciu lejów lub nawet studni krasowych. Uwał Koziniec jest okresowo aktywny; po ulewnych deszczach i roztopach woda spływając do uwału i ulegając zjawisku tzw. ponoru, wpływa pod powierzchnię terenu do ukrytego pod ziemią systemu jaskiniowego.

Zdecydowane bardziej unikatowym obiektem w skali kraju są znajdujące się na zachód od uwału jeziorka krasowe o sezonowo zmiennym zasięgu-zależnie od pory roku i wielkości opadów.
Powstały w miejscu jednego dużego lub kilku ze sobą połączonych lejów krasowych, wypełnionych nieprzepuszczalnymi glinami, hamującymi odpływ wód.

Współwystępowanie na jednej linii uwału i jeziorka krasowego sugeruje, że obie te formy związane są z jednym systemem jaskiniowym znajdującym się blisko pod powierzchnią terenu.

Szymon Wewiór

Zobacz też: Ruchoma Szopka